„Świat jest całością faktów, nie rzeczy." Die Welt ist die Gesamtheit der Tatsachen, nicht der Dinge. — Tractatus 1.1
Problem: AI mówi nieprawdę z pewną miną — zmyśla fakty, daty i źródła, których nikt nie sprawdza. To rozwiązuje: baza faktów, w której każdy fakt ma prawdziwe źródło do kliknięcia. Zero zmyślania.
Syntetyczne „rozszerzanie wiedzy" (EntiGraph) halucynuje — model dolepia fakty, których w źródle nie ma. Zmierzone: 74.5% dokumentów ZPE niewiernych źródłu. Realny przykład:
Ćwiczenie „dopasuj autora do obrazu". Podane: tytuły obrazów + pula nazwisk (m.in. Artur Grottger). Brak opisu, co obraz przedstawia. Brak przypisania autora.
„Grottger w »Pochód na Sybir« przedstawił kolumnę powstańców, rosyjskiego oficera na koniu, dwa szczekające psy, mroźny krajobraz…" — nic z tego nie ma w źródle. Zmyślone z pamięci modelu.
„Artur Grottger namalował cykl »Pochód na Sybir«." — źródło: pl.wikipedia.org · pewność rośnie z korroboracją
Inwersja problemu wierności. Zamiast generować wiedzę i filtrować halucynacje, przyjmujemy tylko fakty, które mają realne, cytowalne źródło. Prawda przybliżana przez zgodność źródeł.
Każdy fakt wchodzi z URL-em źródła i fragmentem potwierdzającym. Brak źródła → brak faktu.
Ten sam fakt z niezależnej domeny podnosi pewność. „Wierny" ≠ „prawdziwy" — ale zgodne, niezależne źródła zbliżają.
Jeden fakt = jedno zdanie. Składowalne w grounded-QA, RAG, weryfikację.
Brak dowodu ≠ fałsz — to granica naszego świata faktów. „Wovon man nicht sprechen kann…"
Część badania: jak efektywnie dodać wiedzę do istniejącego modelu. Trzy zastosowania jednej bazy.
Fakty z cytatami → dane treningowe bez halucynacji nauczyciela.
Wierny kontekst przy inferencji — zero treningu.
Sprawdź twierdzenie wobec całości faktów.
Twardy sygnał nagrody dla RL — fakt potwierdzony albo nie.
# zapytaj o fakt curl localhost:8900/facts?entity=Polska # zweryfikuj twierdzenie curl -X POST localhost:8900/verify \ -d '{"claim":"Kiedy Polska weszła do UE?","entity":"Polska"}' # → supported: true, evidence: „…1 maja 2004 roku."
Gęsty graf — fakty łączą się przez wspólne encje. ● encje · fakty: ● global ● krajowy ● firmowy ● prywatny · ● źródła. Fakt z ≥2 źródłami świeci. Przeciągaj, najedź. Przeglądarka faktów →